Hoe makkelijk/moeilijk is het om op een ander te schieten?

Angstzweet plakt aan mijn pistool

Alsof het geen moeite kost, zo makkelijk lijken ook Limburgers een ander neer te schieten. Sla de krant van de afgelopen weken er maar op na. In Maastricht is een man voor zijn huis neergeschoten. Daags daarop krijgt een Maastrichtse een kogel door haar hoofd en een man in Heerlen er een in zijn buik. Om over de moord in koelen bloede op Pim Fortuyn maar te zwijgen.
Is het overhalen van de trekker niet meer dan een kil kunstje? Een verslaggever van deze krant trok het pistool.

Gelukkig staat de deur van de politieauto open. Met het pistool in de aanslag kruip ik er veilig achter. Uit de rode auto voor me stapt de bestuurder, precies zoals gesommeerd. Verdomme, die vent schiet zonder aarzelen op me. In een reflex schiet ik terug. Raak, want de schurk valt. Zijn kompaan rent weg met een wapen in zijn handen. Ik zweet van angst. Rent die gewapende man ook nog richting twee wandelaars. Ik richt wel, maar durf niet te schieten. Voor je het weet, raak je de verkeerde. Even later en even onverwacht staat er weer iemand tegenover me. Hij bedreigt me met een grote stalen pijp. Of ik het lef heb dichterbij te komen, roept ie uitdagend. Angstvallig houd ik mijn wapen buiten zijn zicht. Dan haalt hij uit. Ik zwiep mijn pistool omhoog. Schieten! Nu! Te laat. Uitgeteld lig ik op de grond. Dan maakt Jo Lony (51) het licht weer aan in het klaslokaal. De schietinstructeur bij de regiopolitie Limburg Zuid in Heerlen toont alle begrip voor mijn (te) late reflex. En zegt iets over eerlijke mensen die
anderen geen letsel kunnen toebrengen of zoiets. Want zelf sta ik nog te trillen op mijn benen. Het pistool plakt van mijn angstzweet. Als deze confrontatie geen spel, maar echt zou zijn geweest, dan was ik nu morsdood.
Het spelletje tussen schietgrage gangsters en op boeven jagende agenten heet FATS, wat staat voor Firearms Training System. Het is een elektronisch systeem waarbij weliswaar met een echt wapen maar niet met echte munitie wordt geschoten op interactieve filmbeelden. Voor het projectiescherm staat een Opel Vectra die tijdens het verdraaid echte instructiefilmpje dienst doet als surveillancewagen. Agenten van het regiokorps Limburg Zuid moeten vier keer per jaar deze thriller ondergaan. Voor instructeur Lony is het dagelijks werk. Vandaar ook dat hij makkelijk praten heeft als hij uitlegt dat "het wapen als het ware deel moet uitmaken van je lichaam, en dat vraagt veel training. Want het overhalen van de trekker is maar dertig procent. Ook weet hij te melden dat de "de rest van je beleving tijdens het schieten tussen de oren zit. Wat zich in je hoofd afspeelt, is de schrikreactie op hoe je omgaat met die harde knallen en vooral de wetenschap hoe en wanneer je moet schieten. Want dat is bij de politie een complete filosofie. Bij ons is het pistool toch het uiterste middel. Je gebruikt het pas als niets anders meer mogelijk is. Als blijkt dat een agent het dienstpistool onterecht heeft gebruikt, dan komt hij gewoon voor de rechter. Net als een burger die een wapen trekt." Weg uit het klaslokaal. Op naar de schietbaan. Daar staan manshoge silhouetten plus ronde en vierkante schietschijven op mij te wachten. Lony geeft eerst uitleg over het dienstpistool, de Walther P5, en de bijbehorende munitie. Dan laat hij zien hoe je ermee moet vuren. Schijnbaar moeiteloos raakt hij op afstanden variërend van twee tot vijf meter de vitale plekken van de papieren verdachte. Hard en dof klinken de schoten. Lony herlaadt soepel het pistool en begint hij aan een nieuwe oefening. Hij schiet niet alleen snel, maar ook en vooral raak. Als hij klaar is, staat er ook bij hem zweet op het voorhoofd. Niet van angst, zeker weten.
Dan is het mijn beurt. Toegegeven, zo'n geladen pistool voelt toch machtig aan. Hef het wapen, richt met ingehouden adem en haal pas dan voorzichtig de trekker over. In het hoofd van de papieren mens zit een kogelrond gat. Dat is toch wel schrikken. Het tweede schot gaat mis. Blijkbaar fixeer ik me te zeer op de trekker en de klap. De kogel vliegt dan ook over het papieren hoofd. Een paar keer zelfs. Van zo dichtbij schieten valt tegen, ook al probeer ik me te ontspannen.
Ook de vraag hoe Volkert van der G., moordenaar van Pim Fortuyn, van zo dichtbij heeft kunnen doden, schiet die middag even door mijn hoofd. Waar heeft die dierenactivist leren schieten?
Jo Lony ziet het nuchter: "Geen kunst aan om iemand van zó dichtbij neer te schieten. Daar hoef je niet lang voor te trainen. Kwestie van een knop om kunnen draaien." Ook Jac Paffen (54) uit Kerkrade, secretaris van schietvereniging A-Team in zijn woonplaats en al dertien jaar sportschutter, vindt schieten op zich eigenlijk niks bijzonders. Schieten valt goed te leren. Eigenlijk kan iedereen het, zo is zijn overtuiging. Paffen weet waar hij het over heeft. Twee jaar geleden eindigde hij op de Nederlandse kampioenschappen als dertiende van circa 120 sportschutters in zijn categorie: het militair pistool. "Voor het schieten met pistool en revolver moet je een rustige hand hebben en goed zicht. Natuurlijk kan ook aanleg een rol spelen. De een kan na een jaar nog altijd niets, terwijl de ander zelfs met een kromme loop nog in de roos schiet."
Die avond op de schietbaan van A-Team gaat het er gemoedelijk, maar bovenal gedisciplineerd aan toe. Een glazen wand biedt uitzicht op de 25 meter lange baan. Rust en concentratie lijken de sleutelwoorden, ondanks de harde schoten die er klinken. "Schieten is puur techniek. Je houding, je zicht, je ademhaling. Als je uitricht, voel je of er harmonie is tussen die factoren. Als dat zo is, dan zit je meestal goed. Knallen kan iedereen. Maar serieus schieten is toch iets heel anders."
Wie denkt bij een schietvereniging gauw even te leren schieten, vergist zich. Want wie bij A-Team aan de slag wil, moet eerst een jaar oefenen onder begeleiding van een ervaren schutter. Pas na dat jaar mag men via de politie een bijzondere machtiging aanvragen, waarmee de sportschutter een eigen wapen kan aanschaffen. Pas bij die aanvraag licht Justitie het doopceel van de kersverse schutter. Wie een twijfelachtig verleden heeft, krijgt uiteraard geen machtiging en moet ook uit de schietvereniging. Of je met zo'n selectiesysteem ook schietgrage vreemde snuiters buiten de deur weet te houden, is nog maar de vraag. A-Team lid Lou Esser: "Ons toelatingsbeleid is heel strikt. Maar wat er in iemands hoofd opduikt, weten wij ook niet. Trouwens, als iemand na het introductiejaar niet in de vereniging kan blijven, weet hij wél hoe een wapen werkt en hoe je munitie moet herladen. Maar ja, dat kan natuurlijk ook iedereen op internet vinden. Soms krijgen we wel eens vreemde vragen in het gastenboek van onze website. Bijvoorbeeld over wat wel en niet mogelijk is met bepaalde wapens. Die vragen worden niet beantwoord, maar meteen verwijderd." Zowel Paffen als Esser vinden het jammer dat beginnende sportschutters niet meteen na hun aanmelding bij een schietvereniging door Justitie worden gescreend. Wie verkeerde bedoelingen of een crimineel verleden heeft, komt dan helemaal niet op de schietbaan. Helaas, de wet op de privacy verbiedt screening aan de voordeur. Logische vraag is dan of iemand het dan zelf kan leren. Zo iemand als Volkert van der G. was geen lid van een schietvereniging. Paffen: "Wie niet dom is, kan veel zelf leren. En iemand die in militaire dienst is geweest, kan ook al heel wat. Maar de verfijning leer je alleen onder begeleiding."
Die avond gebeurt dat waar de schietinstructeur me voor had gewaarschuwd.
Weer word ik beschoten. Weer valt de verdachte dood op het asfalt. In de nacht na de nachtmerrie in spelvorm.